P101000319ό Μοναστήρι εἶναι σκαρφαλωμένο στό ὑψόμετρο τῶν 270 μ. πάνω ἀπό τήν στάθμη τῆς θάλασσας, στήν δυτική πλευρά τοῦ νησιοῦ, στό γραφικό ὕψωμα «Κρύαλλος». Ἡ θέση του προφανῶς τοῦ ἐξασφάλιζε προστασία ἀπό τίς συχνές πειρατικές ἐξορμήσεις, ἀφοῦ ἀπό τήν πλευρά τῆς θάλασσας, ἡ πρόσβαση εἶναι ἀδύνατη. Ἱδρύθηκε, σύμφωνα μέ τήν λαϊκή παράδοση, ἀπό τόν Ἱερομόναχο Ἰωνᾶ πού καταγόταν ἀπό τήν Κρήτη, ὁ ὁποῖος κατά τήν διάρκεια προσκυνηματικοῦ ταξιδιοῦ του στούς Ἁγίους Τόπους, ναυάγησε στήν Τῆλο. Ὑπακούοντας στόν Ἅγιο Παντελεήμονα πού τοῦ ἐμφανίστηκε σέ ὄνειρο, ἔθεσε τόν θεμέλιο λίθο τῆς Μονῆς Του, ἡ ὁποία μέ τήν πάροδο τῶν αἰώνων ἀπέκτησε μεγάλη ἀκμή καί πνευματική αἴγλη.
    Ὁ χρόνος τῆς ἱδρύσεως δέν μπορεῖ μέ σαφήνεια νά προσδιορισθεῖ. Κατά μία ἄποψη ἴσως καί νά ἀνάγεται στόν 14ο αἰ. Ἡ πρώτη ὡς τόσον ἱστορική ἔγγραφη μαρτυρία γιά τήν ὕπαρξη τῆς Μονῆς εἶναι τοῦ ἔτους 1596 καί πρόκειται γιά ἕνα τουρκικό σουλτανικό φιρμάνι, τό ὁποῖο ἀφήνει νά ἐννοηθεῖ ὅτι αὐτή προϋπῆρχε πρό τῆς Ὀθωμανικῆς κατακτήσεως τῶν Δωδεκανήσων, γεγονός πού συνέβη τό ἔτος 1522. Μία ἄλλη ἐκδοχή, συσχετίζει τήν ἐπαν-ίδρυσή; της μέ τήν μεγάλη νίκη τῶν Χριστιανῶν κατά τῶν Τούρκων πού πολιορκοῦσαν τήν Ρόδο τό ἔτος 1480. Ἡ τραγική ἧττα τῶν τελευταίων συντελέστηκε τήν ἡμέρα τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου (27 Ἰουλίου), ὅταν ἔχασαν 3.500 ἄνδρες καί ἐτράπησαν σέ φυγή. Μεταξύ τῶν νικητῶν ὑπῆρξαν καί Τήλιοι πού κατοικοῦσαν εἴτε μόνιμα στήν Ρόδο, εἴτε εἶχαν μεταφερθεῖ ἐκεῖ νωρίτερα γιά ἀσφάλεια καί ἐνίσχυση τῆς μεγαλονήσου. Ὅλοι αὐτοί εἶχαν τήν ἀπόλυτη βεβαιότητα καί πίστη, ὅτι ἡ νίκη ἦταν τοῦ Ἁγίου, ὅπως ἀκριβῶς πίστευαν ἀντίστοιχα καί οἱ κάτοικοι τῆς Ρόδου, οἱ ὁποῖοι μάλιστα οἰκοδόμησαν καί Ναό στήν μνήμη του, πού σώζεται κοντά στά μεσαιωνικά τείχη τῆς πόλεως μέχρι σήμερα. Ἔτσι λοιπόν ἐπιστρέφοντας στήν Τῆλο, πολύ πιθανόν νά μιμήθηκαν τούς Ροδίους, ἐπανιδρύοντας τήν διαλελυμένη τότε Μονή τοῦ μεγάλου τους προστάτη.
    Ἔκτοτε τό Μοναστήρι γνωρίζει ἐποχές δόξας. Εἰδικότερα κατά τόν 16ο αἰ. ἀρχίζει μιά μεγάλη οἰκοδομική δραστηριότητα μέ βασικά ἔργα ὑποδομῶν πού παρέχουν στήν Μονή αὐτάρκεια καί αὐτονομία. Ἐκδίδονται πλῆθος τουρκικές οἰκοδομικές ἄδειες καί τό Μοναστηριακό συγκρότημα ἀποκτᾶ φρουριακή μορφή. Ἐντυπωσιακός παραμένει ὁ πανύψηλος πύργος του, πού πολλές φορές χρησιμοποιήθηκε γιά ἀμυντικούς σκοπούς. P1010031Τό σημερινό Καθολικό ἐμπλουτίζεται μέ ἰδιαίτερο ξυλόγλυπτο τέμπλο, πού χρονολογεῖται σύμφωνα μέ τήν ἐπιγραφή του τό ἔτος 1714, ἐπί ἡγουμενείας τοῦ ἱερομονάχου Μητροφάνη. Τό ἔτος 1776 ὁ πολύς Γρηγόριος ὁ Συμαῖος ἁγιογραφεῖ τόν Ναό, μέ τήν χαρακτηριστική τεχνοτροπία τῆς Συμαϊκῆς ἁγιογραφικῆς παραδόσεως. Τό Μοναστήρι ἀποκτᾶ ἐλαιοτριβείο στήν Κάλυμνο, ἀγοράζει ἐκτάσεις καί ποιμνιοστάσια, προμηθεύεται δικό του σκάφος, διευκολύνει μέ δανεισμό χρημάτων πλοιοκτήτες διπλανῶν νησιῶν, ἀποστέλλει Μοναχούς μέχρι τίς Ρωσικές πόλεις τοῦ Εὐξείνου Πόντου, καί ἔχει τόν πρώτιστο λόγο γιά τά δρώμενα στό νησί.
    Ἡ μεγάλη οἰκονομική δύναμη καί εὐμάρεια τῆς Μονῆς, τῆς ἐπιτρέπει νά ἀσκεῖ ἀφειδώλευτα τό Ἐκκλησιαστικό καί κοινωνικό της ἔργο: μεριμνᾶ γιά τήν παιδεία ἀναλαμβάνοντας τήν δαπάνη λειτουργίας Σχολείου, ἱδρύει Δημοτικό φαρμακεῖο, καταβάλλει τούς μισθούς μονίμου Ἰατροῦ, κατασκευάζει δημόσια κοινωφελῆ ἔργα, ἐνισχύει ἀπόρους, ὀργανώνει συσσίτιο ὀρφανῶν παιδιῶν, ἀπασχολεῖ ἔμμισθους ἐργάτες καί βοσκούς κ. τ. λ.
    P1010033Πόλος ἕλξης τῶν Χριστιανῶν, εἶναι ἡ Ἱερά καί θαυματουργή Εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Μεγαλομάρτυρος καί ἱαματικοῦ Παντελεήμονος. Αὐτή ἐπαργυρώθηκε τό ἔτος 1839 ἐπί ἡγουμενείας ἱερομονάχου Μακαρίου, διά χειρός Νικ. Λούρου, σύμφωνα πάντα μέ τήν σχετική ἀργυροσκάλιστη ἐπιγραφή της. Πλῆθος προσκυνητῶν συρρέουν γιά νά ἀσπαστοῦν τήν χαριτόβριτη ἀυτή Εἰκόνα, ἰδιαίτερα κατά τίς ἡμέρες τῆς ἑορτῆς Του. Κάθε ξενιτεμένος Τηλιακός νοσταλγεῖ τό κάλλος τῆς μορφῆς Του καί ἐπιδιώκει τήν παρουσία του στό καστρομονάστηρο τοῦ νησιοῦ, γιά νά πάρει δύναμη καί σθένος ἀπό τόν μεγάλο αὐτόν Ἅγιο, προκειμένου νά ἀντιμετωπίσει τίς ἀντιξοότητες τῆς ζωῆς.
Σήμερα τό ἱστορικό Μοναστήρι δέν ἔχει ἀδελφότητα. Ἐπιστάτης του εἶναι ὁ Ἀρχιερατικός Ἐπίτροπος Τήλου Ἀρχιμ. π. Ἀθανάσιος Φραγκόπουλος, καί Ἐφημέριος ὁ Πρεσβύτερος π. Ἐμμανουήλ Πόκιας (τηλ. 6946 151019), πού ζεῖ ἐκεῖ καί ἔχει τό διακόνημα τῆς φροντίδας τοῦ μνημείου καί τῆς τελέσεως τῶν ἱ. Ἀκολουθιῶν. Ἡ Μονή διοικεῖται ἀπό Ἐφορεία, πού μεριμνᾶ γιά τίς ἐν γένει ἀνάγκες της. Εἶναι ἐπισκέψιμη καθημερινά ἀλλά τό καλύτερο εἶναι οἱ ἐνδιαφερόμενοι νά ἐπικοινωνοῦν τηλεφωνικῶς ἐκ τῶν προτέρων μέ τόν π. Ἐμμανουήλ προκειμένου νά ἐξυπηρετοῦνται καλύτερα.

footer
Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ